Markant

De historie van de PC kent te veel bijzonderheden om allemaal op te noemen; evenmin kan hier worden ingegaan op de glorie die kaatsers op de PC bereikten. Slechts een paar markante zaken kunnen hier worden genoemd. Zo is de PC trendsetter geweest in tal van fundamentele ontwikkelingen in de kaatssport (organisatie, spelregels, prijzen, etc.), met als hoogtepunt haar essentiële bijdrage aan de afwending van de ondergang van de kaatssport en aan het behoud van oude cultuurelementen. Tot 1853 bestond er bij de (regionale) kranten geen enkele redactionele belangstelling voor welke sport dan ook; geen wedstrijdverslagen, nauwelijks uitslagen. Vanaf het oprichtingsjaar van de Permanente Commissie wordt dit aanzienlijk beter, waardoor we ook veel meer weten van de eerste PC-wedstrijden dan van het Franeker Kaatsen in de perioden vóór 1853,

Deze drie Belgen
George Herphelin,
August van Lierde (k)
en Emile Hoyois wonnen
de PC van 1917.

toen het ook al een evenement van formaat was. Men zou in die zin kunnen stellen dat de PC ook een positieve invloed heeft gehad op het ontstaan en de ontwikkeling van de (regionale) sportverslaggeving. Markant is zeker ook de eerste internationale wedstrijd in 1888 tegen de Belgen (gehouden te Franeker), waardoor het Friese isolement werd doorbroken, dat bestond sinds het kaatsen verdween in Midden en Zuid Nederland in de 18e en 19e eeuw; het was tevens een der eerste internationale sportwedstrijden in Europa. De Belgen kwamen naar Franeker, nadat in 1887 een aantal leden van de Permanente Commissie naar Brussel waren afgereisd en daar het eerste contact hadden gelegd. Dat ook de Belgen deze Nederlands - Belgische ontwikkeling van groot belang achtten, blijkt uit de onderscheiding die de Belgische koning Leopold II verleende aan de Permanente Commissie, via haar voorzitter. Nog steeds komt elk jaar een contingent Belgische liefhebbers naar de PC.

Het belang van de PC als hoedster van de oudste nationale sport is (ook) al vroeg onderkend door het Nederlandse Koninklijk Huis, dat vanaf koning Willem III (nazaat van ervaren kaatsers als prins Willem van Oranje (1533-1584) en zijn zoon prins Maurits (1567-1625)) zijn naam al vijf opeenvolgende generaties aan de PC verbindt door het beschikbaar stellen van prijzen voor de winnaars bij bijzondere gelegenheden, zoals PC-jubilea (laatstelijk door H.M. koningin Beatrix in 1998 en 2003). In het jaar 2003 heeft het H.M. de Koningin behaagd de Permanente Commissie der Franeker Kaatspartij het predikaat 'Koninklijk' te verlenen “voor met name de rol en maatschappelijke betekenis van de PC".

Leopold II.jpg

Koning Leopold II
(1865-1909)

Naast het geven van een nieuwe toekomst aan de kaatssport en haar status als het hoogst bereikbare in deze sport, betreft dit vooral de bijdrage aan het gezicht van Fryslân tot ver buiten de provinciegrenzen en zo ook aan de economische en culturele vitaliteit van de provincie” zoals dit werd geformuleerd door de Commissaris van de Koningin in de provincie Fryslân.

Ook het feit dat de wedstrijd al sinds 1856 op dezelfde plaats, het Sjûkelân, wordt gehouden kan bijzonder worden genoemd. Dit heeft er zeker ook toe bijgedragen dat op deze plaats in het jaar 2003 een monument, bestaande uit twee markante torens, kon verrijzen waarin en waardoor het fenomeen PC een vaste en fysiek te aanschouwen symbool heeft gekregen. Hoewel de PC immer een voortrekker was in vernieuwingen

en impulsen voor de kaatssport (voorbeelden: de uitgifte in 1855 van “Korte verklaring van de kaatssport”: één der eerste verhandelingen over sport; de introductie van de telegraaf (het 'scorebord'), ook in 1855; sporthistorisch onderzoek en publicatie (1893); het gebruik van affiches; filmverslagen eerst in 1921; radioverslagen vanaf 1929; live TV uitzendingen), heeft zij vrijwel alle maatschappelijke veranderingen en andere “aanslagen” op haar ideële uitgangspunten weerstaan en verloopt de PC-dag in grote lijnen nog immer als in haar jongste jaren. Dit maakt de PC zeker tot een markant evenement.