Oud-PC-Koning Johan Halbesma overleden
Op 26 april is tweevoudig PC-winnaar Johan Halbesma overleden. Kaatsliefhebbers zullen de immer goedlachse Harlinger vooral herinneren door z’n humorvolle, verbaal aanwezige optreden op de kaatsvelden. Hiermee ontwikkelde hij zich niet alleen als een echte publiekskaatser, het maakte tegelijkertijd deel uit van z’n manier van spelen. Waar andere kaatsers de spanning uit het spel probeerden te slaan, Halbesma deed dat met gevatte, relativerende teksten. Voor z’n maten werkte dit heilzaam, maar voor z’n tegenstanders bewerkstelligde dit het tegenovergestelde. Als hij in 2017, 50 jaar na z’n tweede PC-overwinning, met de Commissie terugblikt op z’n kaatsloopbaan, geeft hij in dit verband aan dat hij het liefst kaatste tegen fanatieke spelers als Dirk Talsma en Johannes Westra: ‘Sumar kwaad nou en dan hadden je de partij eins al wonnen’. Op dezelfde wijze analyseert hij in 2017 overigens ook de Commissie: ‘Oh, ik sien wel, jim benne de serieuzen fan it stel’. ‘De Serieuzen’, het is een gevleugelde term geworden binnen de PC, tot op vandaag.
Johan Halbesma wordt in 1964 koning van de PC, die hij wint met opslager Rienk de Groot en voorinse Sjoerd Heeringa. Halbesma slaat die dag alles weg vanuit het achterperk. Hij behoort naast Martinus Santema in 1961 en Dirk Talsma in 1970 tot een van de weinige achterinse koningen van de PC zonder ‘dubbelfunctie’. Halbesma is overigens de eerste kaatser die in 1964 al ‘experimenteert’ met iets van een nap in z’n kaatswant.
In 1967 wint hij opnieuw de PC. Dan met Hotze Schuil en koning Klaas van Wieren. Het is de laatste overwinning van de dan 40-jarige Schuil. Het maakt dat dit partuur een enorm leeftijdsverschil kent: tussen hem en Klaas van Wieren zitten maar liefst 18 jaar en met Johan Halbesma is het verschil 17 jaar. Voor Klaas van Wieren is dat wat ‘onwennig’, maar voor Halbesma is dat een bekend gegeven. Hij kaatst al jaren met Hotze in het afdelingspartuur van de Harlinger ‘Eendracht’. Maar ook voor Halbesma zorgt dit aanvankelijk voor een klein dilemma, want hoe spreek je zo’n grootheid aan? Meneer Schuil klinkt niet echt op een kaatsveld en gewoon Hotze durfde hij niet aan. En dus werd het simpelweg ‘Lange’. Andersom had Schuil kennelijk ook veel respect voor de jonge Johan Halbesma, want in tegenstelling tot alle andere kaatsers sprak hij hem altijd aan met z’n achternaam. Jiskefetachtige taferelen op een kaatsveld.
Johan Halbesma kaatste graag met Hotze Schuil, al dwong dit bij hem een andere manier van kaatsen af. Want met Hotze Schuil aan de stuit was bovenslaan natuurlijk een taboe. Schuil zal het Halbesma niet kwalijk genomen hebben dat deze de laatste bal op de PC van 1967 tegen het eigenlijk favoriete partuur van Johan van Seijst, Johannes Westra en Tamme Velstra wél boven sloeg. Een prachtig staaltje tactisch spel van Schuil overigens. Schuil liep in 90 graden andere richting naar de boven dan de naar de hoek geslagen bal. Het zette Westra op het verkeerde been en de bal ging tergend langzaam over de boven.
Johan Halbesma won met het partuur van ‘De Eendracht’ drie keer de bondspartij. In 1961, 1965 en 1966. Hij vervulde in dit partuur overigens een bijzondere rol als intermediair tussen Hotze Schuil en geheelonthouder Johan Jansen. Jansen stuurde Halbesma tussen de omlopen door naar het Café om toe te zien dat Schuil het wat zuinig aan deed. Of dat helemaal verstandig was, was maar sterk de vraag: ‘at je dan in’t Café kwamen, bestelden je natuurlik gien Sinas’.
Johan Halbesma maakte 10 jaar deel uit van het bestuur van de KNKB, van 1971 tot 1981. Opmerkelijk, omdat hij zelf in een deel van deze periode nog op het hoogste niveau kaatste. Nadat hij in 1975 nog een tweede prijs behaalt op de PC, stopt hij als kaatser, mede ook omdat zijn rol als directeur van een visfileerbedrijf in Harlingen veel tijd vraagt.
Zo nu en dan laat hij zich nog eens zien bij het hoofdklassekaatsen en dan vooral tijdens de Hotze Schuilpartij in Harlingen. Z’n humor en relativering blijven hem kenmerken. Als hij een jaar of vijf geleden Johannes Brandsma op het kaatsveld in Harlingen tegen het lijf loopt, werpt hij deze met de nodige onderkoeling toe: ‘staan jim hier nou echt elk weekend naar te kieken?’ Johan Halbesma is 84 jaar geworden.